Саха алааһын ырыаһыта СР норуодунай артыыската Варламова Анастасия Николаевна (1948 – 2006) төрөөбүтэ 70 сыла.

САХА АЛААҺЫН ЫРЫАҺЫТА

СР НОРУОДУНАЙ АРТЫЫСКАТА ВАРЛАМОВА АНАСТАСИЯ НИКОЛАЕВНА (1948 – 2006) ТӨРӨӨБҮТЭ 70 СЫЛА.
Саха биллиилээх ырыаһыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа, Мэңэ-Хаңалас улууһун Ытык олохтооҕо

Варламова Анастасия Николаевна 

(23.03.1948—16.08.2006) 

1948 сыллаахха кулун тутар 23 күнүгэр Мэңэ-Хаңалас улууһун Баатара нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 1980 сылтан, Саха государственнай университетын бүтэрээт, дойдутугар Герой Попов аатынан совхозка комсомол-партия үлэтигэр сылдьыбыта. Аан бастаан дьон-сэргэ сэңээриилэрин ылбыт ырыаларынан «Бэдьимэ», «Ахтыма доҕоруом, эн миигин» диэн ырыалара буолбуттара. Онтон ыла 40-тэн тахса норуот сөбүлээн ыллыыр ырыаларын суруйбута. Айар үлэҕэ кынаттаабыт үтүө сүбэһиттэринэн уонна истээччилэринэн Валерий Ноев уонна Степан Сергучев этилэрэ. Анастасия Николаевна кэлин Дьокуускайга культура министерствотын научнай-методическай киинигэр, онтон культура уонна искусство колледжыгар таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. Анастасия Варламова төрөөбүт тылынан уус-ураннык айымньыларын айбыта, иңэн-тоңон сурукка киллэрбитэ, дьон өйүгэр – санаатыгар иңэрэри баһылаабыта. Норуот билиниитин ылан, онтон үөрэн, олоҕун, үлэтин ол үөрүү сардаңаларыгар холбонуутунан олорбута, айбыта, ыллаабыта. Анастасия Варламова «А5ам алааһа», «Оҕо сааһым», «Майя-Алдан», «Туос тууйастар», «Доҕорбор», « Дьол кымыһа», «Амсат эрэ дьэдьэңңиттэн» онтон да атын ырыалара ис дууһаны аһар ураты күүстээхтэр. Кини ырыалара доллоһуйа кутуллар өрө күүрүүлээхтэр, санааны саппаҕырдыбат үтүөкэн уйулҕалаахтар, сааскы сайаҕас күн курдук намыыннар-намчылар, ийэ итии сылаас тыынынан илгийэр биһик ырыалара. А.Н. Варламова – Эдьиий Настаа олоҕун туох баар кэрэтин, үтүөтүн, сүмэтин ырыаларыгар анаабыта.

Кинигэлэр:

Ырыа туһунан санаалар / сост. А. Н. Варламова ; ред. С. А. Егоров ; диз ., верстка Р. С. Олесов. - Якутск : ООО ТИД «Кудук», 2006 . - 32 с.
Варламова, А. Мин дьолум ылланар ырыаларбар. / А.Варламова ; хомуйан оңордо уонна киирии тылы суруйда К. Д. Уткин - Нүһүлгэн. - Дьокуускай : Сахаполиграфиздат, 1998
Баатара нэhилиэгэ / ред. В. Р. Попов. - Якутск : «СМИК-МАСТЕР». - 2011. – 474 с. Из содерж. : Уткин, К. Д. – Нγhγлгэн. Настаа ырыалара олоҕу оhуордууллар. – С. 365 – 366.
Сосин, И. Үтγɵ γгэс γйэлэри уҥуордуур… : Мэҥэ-Хаҥалас улууhугар култуура уонна спорт эстафетатын 55 сыла : (хроника, бэлиэтээhиннэр, ахтыылар) / И. М. Сосин ; [ред. Э. М. Павлова] ; Мэҥэ-Хаҥалас улууhун култуураҕа уонна духуобунаска упр. - Сайдам. - 2011. - 232 с. На с : 89-90 о ней
Варламова Анастасия Николаевна (1948 - 2006) // Энциклопедия культуры и искусства Якутии / М - во культуры и духов. Развития Респ. Саха (Якутии) ; [сост. : В. А. Босиков, Р. Г. Иванова, Л. М. Корякина ; редкол. : В. А. Босиков (гл. ред) и др.]. - Якутск : Бичик, 2011. - С. 80
Варламова Анастасия Николаевна // Знатные люди Мегино-Кангаласского улуса: Биобиблиогр. Справочник / Администрация муниципального района «Мегино-Кангаласский район» ; Межпоселенческая централизованная библиотечная система [сост. К. Н. Попова]. - М. : ГРАФПРЕСС, 2007. - С. - 128.
Кγɵх тγγл ырыалара / Хомуйан оҥордо В. Т. Андросов. - Дьокуускай : «Бичик», 1993. - 144 с. Из содерж. : А. Н. Варламова ; «Аҕам алааhа», «Ыhыах», «От сыта», «Оҕо сааhым». - С. 109-117
Никаноров, В. И. Саха самодеятельнай композитордара уонна мелодистара / В. И. Никаноров, А. Н. Семенов. - Дьокуускай. - 1993. - 103 с. Из содерж. : Анастасия Варламова. – С. 79-80.
Варламова, А. Төннө туруоҕум алааспар : [ырыанньык] / А.Варламова. - Майа, 1993. - 50 с.
Саха алааһын иэйиэхситэ / [кинигэни хомуйан бэлэмнээтилэр: Ф. С. Тумусов уо.д.а. - Дьокуускай : Якутия, 2007. - 272 с.
Саха ырыатын антологията : 2 кинигэлээх / [хомуйан оҥордулар: В. Т. Андросов, А. В. Егоров, Т. Н. Семенова; муз. эрэдээктэрдэр : К. А. Герасимов, А.В. Егоров ; эппиэттиир эрэдээктэр С. И. Васильев]. - Дьокуускай : Бичик, 2015. - 431 с. Кн.1. - 2015. - 432 с Из содерж. : Анастасия Варламова ; «Аҕам алааhа», «Ыhыах», «От сыта», «Амсат эрэ дьэдьэҥҥиттэн». - С. 231 - 236.

Ыстатыйалар :

Адамова, С.  Алтан кыыс. Эдьиий Настаа : [«Биһик ырыата», «Ыалы туругурдар ырыа» ырыа айааччылар өрөспүүбүлүкэтээҕэ III күөн-күрэс уонна «Биһик» уустар, худуоһунньуктар күөн-күрэстэрэ тэриллэр] / С. Адамова // Кыым. — 2012. — Тохсунньу 12 к. — С. 35.

Амгинская,  С.  Анастасия Варламова туһунан атыннык…. : [норуот тапталлаах ырыаһыта А. Варламова кэриэһигэр]  / С.  Амгинская  // Саха сирэ. — 2006.  —  Сэтинньи 23 к. — С. 10.

Анастасия Варламова 50 сааһынан, айар үлэтин 30 сыла туолуутугар аналлаах «Тапталы туойабын» авторскай концера // Саха сирэ. — 1998. — Олунньу 24 к.

Андросов, В.  Дьикти дьүрүскэн. Аҕам алааһа : [саха норуодунай артыыстарын туһунан]  В. Андросов // Кэскил. — 2015.  — Сэтинньи 17 к. — С. 14.

Андросов, В. Номох буолбут ырыаһыт : [А. Варламова кэриэһигэр]  / В. Андросов // Саха сирэ . —  2006. — Балаҕан ыйын 23 к. — С. 3.

Аргунов,  И. Үтүө аата үйэтилиннин : [төрөөбүтэ 60 сыла туолуутугар] / И. Аргунов // Эркээйи. — 2008. — Кулун тутар 21 к. — С. 3.

 

Бар дьоммутугар махтанабыт : [аймахтарын ахтыылара] // Саха сирэ. — 2006. — Балаҕан ыйын 23 к. — С. 3.

Биһик ырыата : [ырыа айааччылар күрэхтэрэ] // Илгэ. — 2006. — N 4(16) — С. 68.

Борисов, С. Ырыаһыт Анастасия Варламова кэриэһигэр : [хоһоон] / С. Борисов // Саха сирэ. —  2006. —  Балаҕан ыйын 7 к. — С. 12.

Борисова, Г.  Махтанабыт эдьиий Настаа аатыттан… / Г. Борисова // Эркээйи. — 2008. — Муус устар 11 к. — С. 7.

Борисова, Г.  Эдьиий Настаа аата үйэтитиллэр : [60 сааһын көрсө ахтыы] / Г.  Борисова // Саха сирэ. — 2008. — Кулун тутар 22 к. — С. 3.

Босяк, В. Биһик ырыата : [хоһоон] / В. Босяк // Саха сирэ. — 2007. — Муус устар 5 к. — С. 6.

Босяк,  В. Настаа кэриэһин толоруоҕуҥ : [мелодист А. Варламова кэриэһигэр] / В. Босяк // Саха сирэ. — 2007. — Муус устар 5 к. — С. 6.

Бочонина,  В.  Алаастан сөрүүн тыал / В.  Бочонина // Кыым. — 1992. — Кулун тутар 26 к. — С.7.

Бочонина,  В.  Норуот ырыаһыта  / В.  Бочонина // Дьулурҕан. — 2000. -Кулун тутар 24 к. — С. 3.

Бугаева, С.  Эдьиий Настаа санаалара… / С. Бугаева // Эркээйи. — 2013. — Муус устар 3 к. — С. 3.

Бястинова, Е.  Анастасия Варламоваҕа анаан «Ис сүрэхтэн» : [аһымал акция Дьокуускай] / Е. Бястинова // Саха сирэ. — 2006. — Олунньу 10 к. — С. 1.

Бястинова, Е. Анастасия Варламова сырдык кэриэһигэр : [төгүрүк остуол «Алаас тыына»] / Е. Бястинова // Саха сирэ. — 2007. — Муус устар 3 к. — С. 4.

Варламова, А.  Алаас ырыаһыта / А. Варламова // Кыым. — 2007. — Тохсунньу 25 к. — С. 12.

Варламова Анастасия Николаевна : [кэриэстэбил] // Саха сирэ. — 2006. — Атырдьах ыйын 17 к. — С. 4.

Варламова, А.  Саха баайа — дууһатыгар : [А. Варламованы кытта кэпсэтии  / кэпсэттэ Л. Яковлева] // Эркээйи. — 1995. — Сэтинньи 4 к. — С. -3.

 

Варламова, А. Ырыа тоҕо ылланар? : [Ырыа тула аһаҕас кэпсэтиигэ ыңырыы] / А. Варламова  // Саха сирэ. —  1999. — Ыам ыйын 29 к.

Варламова, А.  Ырыаларым – төрөппүт оҕолорум : [ А. Варламованы кытта  кэпсэтии /  кэпсэттэ Н. Санникова ] // Сахаада. — 1998. — Олунньу 19 к.

Васильев, С. Дьиҥнээх норуот ырыаһыта этэ / С. Васильев  // Саха сирэ. — 2006. — Балаҕан ыйын 21 к. — С. 15.

Васильева, М. «Уостан түспэт ырыалар» конкурс бастакы лауреата — Анастасия Варламова / М. Васильева // Саха сирэ. — 2000. — Кулун тутар 4 к. -С.12.

Доҕорбут сырдык кэриэһигэр : [А. Н. Варламова кэриэһигэр] // Саха сирэ. — 2006. —  Балаҕан ыйын 21 к. — С. 15.

Жиркова, И. Кыыспыт, кытаат, туруулас! : [Сыымах, Баатара кырдьаҕастарын ааттарыттан аһаҕас сурук] / И. Жиркова // Саха сирэ. —  2006. — Кулун тутар 16 к. — С. 12.

Игнатьев, Ю.  Норуот таптыыр ырыаһыттара / Ю.  Игнатьев // Кыым. — 2010. — Муус устар 29 к. — С. 31.

Корякин, И.  Ол ааспыты саната… / И. Корякин // Саха сирэ. — 2006. — Балаҕан ыйын 23 к. — С. 3.

Корякин, И. Хайдах баарынан…. [төрөөбүтэ 65 сылыгар] / И. Корякин // Эркээйи. — 2013. — Кулун тутар 22 к. — С. 3.

Кривогорницын, Р.  Настаа ыллыыр… [«Санаам дала» диэн айар биэчэриттэн] / Р. Кривогорницын // Саха сирэ. — 1994. — Кулун тутар 19 к.

Ксенофонтов, И.  Алаас кыыһа, ыллаа-ыллаа… : [хоһоон] / И. Ксенофонтов // Саха сирэ. — 2006. — Олунньу 23 к. — С. 7.

Кузьмин, А. Анабыл : [хоһоон] / А. Кузьмин // Эркээйи. — 2007. — Атырдьах ыйын 24 к. — С. 3.

Кузьмин, И.  Марыына туһунан Настаа кинигэтэ : [«Эдьиий Марыына» диэн кинигэ презентацията] / И. Кузьмин // Саха сирэ. — 2001. — Ыам ыйын 22 к. — С.4.

Кэриэстэбил  // Саха сирэ.  — 2006. — Балаҕан ыйын 21 к. — Иһинээҕитэ : Кини ырыалара – бөҕө ситим / Н. Харлампьева ; Настаа тиһэх тыллара / А.

Макарова ; Эн өрүү тыыннааххын / Г. Шахурдина ; Доҕорбут сырдык кэриэһигэр / СР ырыа айааччыларын сойууһа ; Дьиңнээх норуот ырыаһыта этэ / С. Васильев.

Лыткина, Е.   Алаас ырыаһытын сырдык аатыгар : [ Дириҥ сынньалаҥ киинэ музыкальнай дьүһүйүү туруорда] / Е.  Лыткина // Саҥа олох. — 2009. — Муус устар 21 к. — С. 3.

Макарова, А. Настаа тиһэх тыллара : [А. Варламова кэриэһигэр] / А.Макарова // Саха сирэ. —  2006. — Балаҕан ыйын 21 к. — С. 15.

Маркова, Т.  Дьонуҥ — сэргэҥ Эйигин кытта, Настаа! : [үрдүк наҕараада туттарылынна] / Т. Маркова // Саха сирэ. — 2006. — Олунньу 17 к. — С. 1.

Нельбисова, Г.  Ырыа айыллыбыт алааһыгар : [60 сааһын көрсө ахтыы] / Г. Нельбисова // Саха сирэ. — 2008. — Кулун тутар 29 к. — С. 5.

Ноговицына, Л.  Айыы хаан сиэринэн : [А. Варламова туһунан кинигэ] / Л. Ноговицына // Ил Түмэн. — 2010. — Тохсунньу 15 к. — С. 2.

Ноговицына, Л. Дьонун-сэргэтин өйөбүлүнэн кынаттанан… / Л. Ноговицына // Кыым. — 2006. — Атырдьах ыйын 10 к. — С. 11.

Ноговицына, Л.  Саха алааһын туругурдубут  / Л.  Ноговицына // Ил Түмэн. — 2013. — Кулун тутар 22 к. — С. 21

Норуот тапталлаах ырыаһытын кэриэһигэр // Саха сирэ. — 2006. — Балаҕан ыйын 23 к. — Иһинээҕитэ : Номох буолбут ырыаһыт / В. Андросов ; Бар дьоммутугар махтал / А. Н. Варламова чугас аймахтара ;  Ол ааспыты саната… / И. Корякин;  Ырыа алыбар ыңырбыта / Урсун.

Норуоттан тахсыбыт талаан // Саха сирэ. — 2006. — Олунньу 23 к. — С. 7.

Оконешников, П. Ырыа кэһиилээх :  [50 сааһын көрсө кэнсиэрэ] / П. Оконешников // Саха сирэ. — 1998. — Кулун тутар 7 к.

Павлова, Э.  Таптал уҕараабат кыымын саҕар Эдьиийбит : [төрөөбүтэ 65 сылыгар] / Э. Павлова // Илин аартык. — 2013. — N 2. — C. 22 — 25.

Попов, В. Махтанабыт, сүгүрүйэбит / В. Попов  // Эркээйи. —  2007.  — Кулун тутар 21 к. — С. 3

Попова, Г.  Саха ырыатын кута: [СР народнай артыыһа Анастасия Варламова] / Г. Попова // Саха сирэ. — 2006. — Ыам ыйын 25 к. — С. 18.

 

Прокопьева, Е.  Лэбийэҕэ хатыҥнар суугунууллар… : [төрөөбүтэ 65 сылыгар] / Е. Прокопьева // Саха сирэ. — 2013. — Муус устар 30 к. — С. 5.

Прокопьева, Е. Тэллэй ардаҕа санатта : [ахтыы] / Е.  Прокопьева // Эркээйи. — 2008. — Атырдьах ыйын 22 к. — С. 4.

Прокопьева,  Е.   Ырыа куттаах талаан / Е.  Прокопьева // Эркээйи. — 1998. — Кулун тутар 6 к. — С. 3.

Птицына, М.   Алаас ырыата дьиэрэйдэ : [респ. ырыа конкурса] / М. Птицына // Эркээйи. — 2008. — Бэс ыйын 20 к. — С. 5.

Птицына, М.  «Мин дьолум — ырыаларбар»: [60 сааһыгар аналлаах ахтыы күнэ ] / М. Птицына // Эркээйи. — 2008. — Кулун тутар 28 к. — С. 4.

Саха алааһа уонна эдьиий Настаа // Үйэ. — 2010. — N 1. — С. 30-32.

Саха санаатын кута — алаас иэйэхситэ,  Настаабыт барахсан… // Саха сирэ. — 2007. — Атырдьах ыйын 16 к. — С. 20.

Сергеева, Т. Биһик ырыатыгар бигэтэн : [республиканскай конкурс, Дьокуускай] / Т. Сергеева // Кыым. — 2006. — Сэтинньи 30 к. — С. 8 — 9.

СР народнай артыыската :  [төрөөбүтэ 60 сылыгар ананар «Биһик ырыата» ырыа айааччылар республикатааҕы II күөн-күрэстэрэ] // Эркээйи. — 2008. — Сэтинньи 14 к. — С. 5.

Стручков, И. Эдьиий Настаалыын : [ахтыы] / И. Стручков // Дьааҥы сонуна. —  2009. — Тохсунньу 14 к. — С. 7.

Сысолятин, И. Санаам дала : [ «Санаам дала» кэнсиэрэ] / И.  Сысолятин // Эркээйи. — 1997. — Кулун тутар 12 к.

Сысолятин, И. Төлкөлөөх олоҕу олорор  / И. Сысолятин // Эркээйи. — 1998. — Кулун тутар 13 к.

Титов, В. Бырааһынньыгынан, күндү дьүөгэлэр :  [ырыа] / В. Титов // Кыым. — 1990. — Кулун тутар 8 к.

Тумусов, Ф. Анастасия Варламова ырыалара олоҥхоҕо тэҥнээхтэр :  [Госдума депутата Ф. Тумусов Мэҥэ Хаҥалас Сыымаҕар сырыытын туһунан] / Ф. Тумусов // Ил Түмэн. — 2009. — Атырдьах ыйын 28 к. — С. 2.

Тумусов, Ф.  Саха санаатын күүһүн ырыанан чочуйбута / Ф.  Тумусов // Саха сирэ. — 2006. — Атырдьах ыйын 24 к. — С. 20.

 

Урсун.  Ырыа алыбар ыҥырбыта / Урсун // Саха сирэ. — 2006. — Балаҕан ыйын 23 к. — С. 3.

Уткин,  К.  Саха сайыһар ырыалара / К.  Уткин // Саха сирэ. — 1993. — Ыам ыйын 27 к. — С.7.

«Уостан түспэт ырыалар» конкурс бастакы лауреата А. Варламова / Мария Васильева хаартыскаҕа түһэриитэ // Саха сирэ. — 2000. — Кулун тутар 4 к.

Ушницкай, И. – Айылгы. Эдьиийдэрбит дьоро киэһэлэрэ : [А. Н. Варламова уонна З. П. Багынанова концертара] / И. Ушницкай — Айылгы // Саха сирэ. — 1998. — Кулун тутар 12 к. — С. 12.

Ушницкай, И. «Арахсар түгэннэр…» : Эдьиий, эн илэ көрүүлэргин санаан кэлэ турабын / И. Ушницкай // Орто дойду. — 2006. — Атырдьах ыйын 24 к.

Федоров, П.  Бэртээхэй ырыа киэһэтэ: [дискэ сүрэхтэниитэ] /  П. Федоров // Саҥа олох. — 2010. — Муус устар 8 к. — С. 1.

Федулова, Х. Киэн тутта кэпсиибин : [Дириҥнээҕи народнай хор мюзикл туруорда] / Х. Федулова // Сана олох. — 2009. — Бэс ыйын 9 к. — С. 2.

Филиппова, М. Саха алааһын Иэйиэхситэ. [саҥа кинигэ таҕыста] / М. Филиппова // Кыым. — 2007. — Атырдьах ыйын 16 к. — С. 20.

Фомина, Т. От күөҕэ — эрэл бэлиэтэ / Т. Фомина // Далбар Хотун. — 1998. — N 1, 2. — С. 27.

Харлампьева, Н.  Кини ырыалара — бөҕө ситим : [А. Варламова кэриэһигэр] / Н.  Харлампьева // Саха сирэ. — 2006. — Балаҕан ыйын 21 к. — С. 15.

Шахурдина, Г.  Эн өрүү тыыннааххын : [хоһоон уонна ахтыы] / Г. Шахурдина // Саха сирэ. — 2006. — Балаҕан ыйын 21 к. — С. 15.

Ырыа кэһиилээх : [А. Варламова юбилейа] // Саха сирэ. — 1998. — Кулун тутар 7 к. — С. 2.

«Ырыа туһунан санаалар…» [кинигэ туһунан] // Саха сирэ. — 2006. — Муус устар 20 к. — С. 10.

Ырыалара ыллана туруохтара : [кэриэстэбил]  // Саха сирэ. — 2006. — Балаҕан ыйын 14 к. — С. 20.

Эдьиийим Настаа туһунан // СулуStar. — 2008. -N 2 (4). — С. 18.

 

Яковлев,  С. Туой — Хайа ыллана туруохтун / С. Яковлев // Саха сирэ. — 1998. — Атырдьах ыйын 1 к.

***

Анастасия Варламова, заслуженный работник культуры Республики Саха (Якутия), председатель Союза авторов-песенников // Илин. — 2004. — N 2. — С. 2.

Борисова,  А. С чего начинается песня / А. Борисова // Якутия. — 1998. — 6 марта. — С. 6.

Бочкарева, Г. А. Твой народ с тобой, эдьиий Настаа!  / Г. А. Бочкарева // Якутия. — 2007.  — 21 февр. — С. 5.

Еремеева,  К.  Песни якутского аласа : [вечер памяти] / К. Еремеева // Якутия. — 2008. — 23 дек. — С. 6.

Варламова Анастасия Николаевна : [некролог] // Якутия. — 2006. — 17 авг. — С. 3.

Варламова, А. Здравствуй, Оймякон : [песня] / А.Варламова // Ленинскэй знамя. — 1987. — Муус устар 21 к.

Варламова, А.  Первый поезд в Алдане : [песня] / А.Варламова // Ленинскэй знамя. — 1992.  —  Ахсынньы 5 к.

Прощай, эдьиий Настаа !  [некролог] // Якутия. — 2006. — 24 авг. —  С. 3.

 

 Сидорова Н.В.- ведущий библиограф