Брызгалова Мария Ивановна

Биьиги киэн туттар киьибит

Брызгалова Мария Ивановна 1928 сыллаахха Уеьээ-Булуу улууьугар Ороьу нэьилиэгэр дьадацы колхозтаах дьиэ – кэргэнигэр тереебутэ. 1952 с. Дьокуускай куоракка баар культпросвет оскуоланы уерэнэн бутэрэн Мэцэ-Хацалас оройуонун Павловскай библиотекатыгар улэ5э ананан кэлбитэ. Ол кэннэ 1962 с. Майа5а о5о библиотекатыгар сэбиэдиссэйинэн улэлээбитэ. Оччотоо5у бириэмэ5э о5о библиотекатын материальнай базатын тупсарыы, кинигэ фондун хацатыы, байытыы, о5олору библиотека5а сырытыннарыы, аа5ыыга уьуйуу, кырачаан дьоннору бэйэ норуотун историятын, оло5ун-дьаьа5ын, культуратын, угэстэрин, инникигэ дьулуурун билиьиннэрии сыала-соруга турара. Кыра о5олору кинигэ нецуе иитии бу туьугар уустук, туспа дьо5уру, сатабылы эрэйэр улэ буолар. Ханнык ба5арар улэ бэйэтэ туспа уустуктардаах, ыарахаттардаах. Ону эриэ – дэхси улэлээн урдук кэрдиискэ таьаарыы улэьиттэн элбэх айымньылаах улэни, угус бириэмэни, талааны эрэйэр.

Мария Ивановна улэлиир бириэмэтигэр кыра дьо5ус коллектив урдук таьымца тахсыбыта. «Оччотоо5уга о5о аралдьыйара а5ыйах буолан оскуола уерэнээччилэрэ угустук библиотека5а сылдьан, кинигэ уларсан элбэхтик аа5ар этилэр», – диэн кэпсииллэр билицци ветераннар. Ону таьынан о5о интэриэьин учуоттаан, сайдыытыгар сеп тубэьиннэрэн, аа5ааччылары тардар, интэриэьигэргэтэр маассабай дьаьаллары, тэрээьин улэлэри ыытыы, тумугэ уонна тубугэ кестубэт кинигэ фондатын кытта улэлээьин, аа5ааччыга сылдьар кинигэ кэлиитин-барыытын учуоттааьын уо.д.а. улэлэр буппэт тубуктэрэ учугэй тумуктэри кердерен библиотека 1966 сыллаахха республика5а «Туйгун улэлээх библиотека» аатын ылбыта. Тереебут кыраайы, саха литературатын пропогандалааьыцца республика5а бастыц опыт базовай оскуолатынан буолбута. Элбэх республиканскай, зональнай социалистическай куоталаьыыларга кыайыылаа5ынан тахсыталаан коллектив уеруутэ угус этэ.

Мария Ивановна улэтин уонна дьиэтин улэтин тэццэ дьуерэлиирэ, ону таьынан общественнай олохтон туора турбата. Ол быьыытынан 1963 с. Москва куоракка РСФСР культура улэьиттэрин профсоюьун 5 съеьин делегатынан талыллан урдук чиэскэ тиксибитэ.

Мария Ивановна уунэр келуенэни иитиигэ киллэрбит кылаатын иьин 1972 с. Саха АССР Правительствотын Верховнай Советын бочуотунай грамотатынан на5араадаламмыта, ССРС культуратын туйгуна, 1991 сыллаахха «Саха Республикатын культуратын утуелээх улэьитэ» аат ицэриллибитэ, В.И. Ленин 100 сааьыгар «Килбиэннээх улэтин иьин», а5а дойду сэриитин бириэмэтигэр «Килбиэннээх улэтин иьин» уонна да атын юбилейнай мэтээллэринэн на5араадаламмыта.

Мария Ивановна Брызгалова эдэр специалистарга бэйэтин баай опытын, субэтин-аматын биэрэрэ. Кини иитэн-уерэтэн таьаарбыт эдэр улэьиттэрэ билигин кини суолун батыьан уунэр келуенэни иитиигэ ахсаабакка улэлии-хамсыы, айа-тута сылдьаллар.

Кини киьи быьыытынан кене, элэккэй майгыта, улэ5э бэриниилээх уонна ирдэбиллээх хаачыстыбата бэйэтин тула дьону тумэрэ. Кини икки о5о иьирэх ийэтэ, биэс о5о тапталлаах эбэтэ этэ. Саха мындыр дьахтарын быьыытынан уран тарбахтаах иистэнньэц, дьиэ хаьаайкатын быьыытынан минньигэс, баай-талым астаах бастыц хаьаайка этэ. Мария Ивановна дьиэ-кэргэттэрэ ийэлэрин, эбэлэрин аатын убаастаан уонна уйэтитэн кини аатынан «Талан ылбыт идэтигэр бэриниилээ5ин иьин» улууска бириэмийэ олохтообуттара  15 сыл буолла. Бу бириэмийэ сыллата о5ону кытта улэлиир икки бастыц библиотекардарга ананар.  

Брызгаловтар дьиэ кэргэн респулика5а культура эйгэтигэр бастыц меценаттар быьыытынан билиниллэн, урдуктук сыаналанан 2017 сыллаахха губернатор И.Крафт бириэмийэтинэн на5араадаламмыттара.